Sosyal diyalog kapasitesi denildiğinde kulağa biraz akademik bir ifade gibi gelebilir. Oysa bunun günlük hayattaki karşılığı oldukça basittir. İnsanların birbirini dinleyebilmesi, farklı düşüncelere tahammül gösterebilmesi, sorunları kavga etmeden konuşarak çözebilmesi demektir.

Bugün dünyaya baktığımızda birçok ülkenin ekonomik sorunlarla, siyasi gerilimlerle ve toplumsal ayrışmalarla mücadele ettiğini görüyoruz. Ancak dikkat çekici bir durum var. Bazı toplumlar krizleri daha az hasarla atlatırken bazıları daha büyük kırılmalar yaşıyor. Bunun önemli nedenlerinden biri de sosyal diyalog kapasitesidir.

Bir aileyi düşünelim. Evde herkes birbirine bağırıyor, kimse kimseyi dinlemiyor, herkes yalnızca kendi fikrinin doğru olduğuna inanıyorsa o evde huzur uzun süre yaşayamaz. Toplumlar da aslında büyük ailelere benzer. İnsanlar birbirini anlamayı bırakırsa, sorunlar büyür ve çözüm üretmek zorlaşır.

Bugün sokakta, iş yerinde, sosyal medyada veya günlük yaşamın herhangi bir alanında küçük anlaşmazlıkların bile çok hızlı şekilde büyük tartışmalara dönüştüğünü görebiliyoruz. İnsanlar bazen konuşmak yerine karşı tarafı susturmaya çalışıyor. Oysa susturmak çözüm değildir. Gerçek çözüm, anlamaya çalışmaktır.

Bir insanın her konuda sizinle aynı düşünmesi gerekmez. Aynı siyasi görüşe sahip olmayabilir, farklı yaşam tarzı seçebilir, farklı ekonomik düşünceleri savunabilir. Fakat birlikte yaşayabilmenin temel şartı ortak bir konuşma zemini kurabilmektir.

Sosyal diyalog kapasitesi yüksek toplumlarda insanlar "Ben haklıyım, sen haksızsın" anlayışından çok "Sorunu nasıl çözeriz?" sorusuna yönelir. Çünkü amaç kavga kazanmak değil, birlikte ilerleyebilmektir.

İş dünyasında da bunun örnekleri vardır. Çalışanlarla işveren arasında iletişim güçlü olduğunda sorunlar daha hızlı çözülür. İnsanlar kendilerini değerli hisseder. Çalışma ortamında güven oluşur. Güven arttığında verimlilik de artar.

Ekonomik açıdan da sosyal diyalog oldukça önemlidir. Çünkü yatırımcılar sadece rakamlara bakmaz. Bir ülkede toplumsal huzurun olup olmadığına da dikkat ederler. İnsanların sürekli çatışma içinde olduğu yerlerde ekonomik istikrarı sağlamak zorlaşabilir.

Bir ülkede işçiler, işverenler, kamu kurumları ve vatandaşlar birbirleriyle sağlıklı iletişim kurabiliyorsa ekonomik kararlar daha kolay uygulanabilir. Aksi durumda küçük bir sorun bile büyük gerilimlere dönüşebilir.

Sosyal diyalog sadece devlet ile vatandaş arasındaki ilişki değildir. Mahallede komşular arasında da vardır. Aile içinde de vardır. Okullarda da vardır.

Mesela apartmanda yaşanan küçük bir olayı düşünelim. Üst kattaki komşunun gürültüsü alt kattakini rahatsız ediyor olsun. İnsanlar konuşmadan doğrudan tartışmaya başlarsa sorun büyüyebilir. Ancak taraflar sakin biçimde konuşursa birkaç dakikada çözülebilecek mesele günlerce süren kavgaya dönüşmez.

Bugün teknolojinin gelişmesiyle insanlar birbirine daha hızlı ulaşıyor. Ancak ilginç bir durum da ortaya çıktı. İletişim araçları arttı ama bazen gerçek iletişim azaldı. İnsanlar saatlerce mesajlaşıyor ancak birbirini anlamakta zorlanabiliyor.

Özellikle sosyal medya ortamında farklı görüşlere karşı tahammülün azalması dikkat çekiyor. İnsanlar bazen karşı tarafı dinlemek yerine hemen etiketleme yoluna gidebiliyor. Oysa toplumların gelişmesi için farklı düşünceler tehdit değil, zenginlik olarak görülmelidir.

Bir toplumda herkes aynı düşünürse yeni fikirler ortaya çıkmayabilir. Gelişim çoğu zaman farklı görüşlerin bir araya gelmesiyle oluşur. Bilim de sanat da ekonomi de büyük ölçüde farklı düşüncelerin tartışılmasından güç alır.

Çocuklara küçük yaşlardan itibaren konuşmayı olduğu kadar dinlemeyi de öğretmek gerekir. Çünkü iyi toplumlar sadece konuşan insanlardan değil, dinleyebilen insanlardan oluşur.

Belki de bugün en büyük ihtiyaçlarımızdan biri, birbirimizi ikna etmeye çalışmadan önce anlamaya çalışmaktır. Çünkü insanlar anlaşamadıkları için değil, birbirlerini dinlemedikleri için uzaklaşırlar.

Sonuç olarak sosyal diyalog kapasitesi bir toplumun görünmeyen sermayesidir. Bu sermaye para ile satın alınamaz. Yıllar içinde güvenle, saygıyla ve ortak yaşam kültürüyle oluşur.

Toplumların gerçek gücü yüksek binalarda değil, insanların birbirleriyle kurduğu sağlam bağlarda saklıdır. Çünkü konuşabilen toplumlar sorunlarını çözebilir. Konuşmayı kaybeden toplumlar ise en küçük sorunları bile büyütebilir.

Ve belki de bugün kendimize sormamız gereken soru şudur: Aynı fikirde olmak mı daha önemli, yoksa farklı fikirlerle birlikte yaşayabilmek mi?