Krizin bir diğer etkisi de İran savaşı Avrupa da enflasyonun yükselmesine de sebep oldu.

Şu an Avrupa’da enflasyonda aylık artışta son 4 yılın en güçlü aylık artışını yaşanmakta.

Nefes almadan aslında yazının özetini böyle birkaç cümle ile sıralamak mümkün öyle değil mi?

Avrupa İran’daki savaşın öngörülebilir gelecekte enerji akışını sekteye uğratma tehdidi ile karşı karşıya kalması durumunda imalat sektörü başta olmak üzere birçok sektör, başta havayolları şirketlerinin durması, gıda fiyatlarının artması, borçlanma maliyetlerinin yükselmesi ve enflasyonu kriz seviyelerine geri döndürecek bir arz şoku ile yüzleşiyor.

Bunun başlıca nedeni dünya petrol ve doğalgaz üretiminin ortalama yüzde 20’sini geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin neredeyse durma noktasına gelmesi, günde 100 tanker geçerken bugünlerde bir kaç tankerin geçmesi durumun çok ciddi boyutlarda olduğunun bir göstergesi aslında.

Avrupa yaklaşan felaketin fazlasıyla farkında.

Sadece bir ay için de petrol ve doğalgazda ki öngörülemeyecek artışlar direkt tüketiciye yansımış olacak.

Bilindiği gibi Avrupa krizlere kapalıdır.

Yani B planları yok denilecek kadar azdır Avrupa ülkelerinde.

Sakinlikle beslenirler.

Ama bugünlerde gelinen noktada Avrupa tamamen bir krizin tam da ortasında buldu kendisini.

Bir yandan artan enflasyon bir yandan kapıda bekleyen enerji krizi hızlı hareket etme konusunda Avrupa ülkelerini fazlasıyla telaşa düşürmüş durumda.

Enerji kaynaklı enflasyon şokuna karşı şirketlerin krizi fırsata çevirmesini ekonomik bir Çözüm olabileceğini açıkladı Avrupa merkez bankası başkanı Christine Lagarde yaptığı açıklamada.

Avrupa, tarih boyunca krizleri yönetme refleksi güçlü bir ekonomi olarak öne çıktı hep.

Ancak bugün karşı karşıya olduğu tablo, klasik bir dalgalanmanın çok ötesinde. Orta Doğu’da tırmanan gerilim, özellikle İran merkezli bir savaş senaryosunun giderek daha yüksek sesle konuşulması, Avrupa ekonomisinin en kırılgan damarına, yani enerjiye doğrudan temas ediyor.

Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Avrupa’nın enerji dengesi zaten kökten değişmişti.

Ucuz Rus gazına dayalı sanayi modeli çökerken, kıta hızla LNG ithalatına yöneldi.

Ancak bu dönüşüm, yüksek maliyetli ve dışa bağımlılığı daha da artıran bir yapı yaratmış oldu.

Şimdi buna bir de İran kaynaklı jeopolitik riskler ekleniyor.

İran, sadece bir üretici ülke değil; aynı zamanda küresel enerji arzının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nın kontrolünde kritik bir aktör.

Bu hatta yaşanacak en küçük aksama bile petrol ve doğalgaz fiyatlarında sert sıçramalara neden olabiliyor.

Avrupa için bu, sadece enerji faturalarının artması anlamına gelmiyor; aynı zamanda üretim maliyetlerinin yükselmesi, enflasyonun yeniden tırmanması ve büyümenin baskılanması da demek.

Zaten kırılgan olan Avrupa sanayisi, özellikle Almanya başta olmak üzere, yüksek enerji maliyetleri nedeniyle rekabet gücünü kaybetme riskiyle karşı karşıya.

Kimya, otomotiv ve ağır sanayi gibi sektörler, enerji fiyatlarındaki her artışta üretim kısıntılarına gitmek zorunda kalıyor. Bu da istihdamdan ihracata kadar geniş bir zinciri etkiliyor.

İran merkezli bir savaşın en kritik etkilerinden biri de enerji arz güvenliği üzerinden finansal piyasalarda yaratacağı dalgalanma olacak. Petrol fiyatlarında yaşanacak sert yükseliş, Avrupa Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadele politikasını daha da zorlaştırmakta.

Faizlerin yüksek kalmaya devam etmesi ise yatırım iştahını baskılayarak ekonomik durgunluk riskini artırıyor.

Öte yandan Avrupa’nın yeşil dönüşüm hedefleri de bu krizden doğrudan etkilenmeye başladı.

Yenilenebilir enerji yatırımları hız kazansa da kısa vadede fosil yakıtlara olan bağımlılık devam etmesi, enerji krizinin derinleşmesi, bazı ülkeleri geçici de olsa kömür ve nükleer gibi alternatiflere yönelmeye zorlayabiliyor demek oluyor.

Tüm bu gelişmeler, Avrupa için sadece bir enerji krizi değil; aynı zamanda bir strateji sınavı anlamına gelmekte.

Kıta, enerji arzını çeşitlendirmek, depolama kapasitesini artırmak ve yenilenebilir kaynaklara geçişi hızlandırmak da zorunda.

Türkiye açısından bakıldığında ise bu tablo hem risk hem fırsat barındırıyor. Enerji geçiş koridoru olma potansiyeli, Türkiye’yi Avrupa için stratejik bir partner haline getirirken; artan enerji maliyetleri cari denge üzerinde baskı yaratabilir. Ancak doğru politikalarla Türkiye, bu yeni enerji denkleminde merkez ülkelerden biri olabilecek durumda.

Sonuç olarak Enerji artık sadece bir maliyet kalemi değil; doğrudan ekonomik güvenliğin ve siyasi istikrarın belirleyicisi durumunda.

Avrupa’nın bu yeni dönemde vereceği sınav, sadece bugünü değil, önümüzdeki on yılın ekonomik mimarisini de fazlasıyla şekillendirecek.