Dünya ekonomisi, pandemi sonrası dönemde yaşanan tedarik zinciri kırılımları ve enflasyonist baskıların ardından şimdi de "sermaye oluşumu" odaklı yeni bir dönüşümün eşiğinde. ABD Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen INVEST Yasası (Sermaye Oluşturma Yoluyla Yeni Girişimleri ve Ekonomik Gücü Teşvik Etme Yasası), sadece ABD piyasalarını değil, küresel girişimcilik ekosistemini de derinden etkileyecek geniş kapsamlı bir reform paketi olarak masada. 

2012 tarihli JOBS Act'in üzerine inşa edilen bu yeni paket, erken aşama şirketlerin para toplamasını kolaylaştırmayı ve özel piyasalara yatırımcı katılımını artırmayı hedefliyor. Ülkemizde ekonomi kulislerinde konuşulan asıl soru ise şu: Bu yasa, yeni dünya düzeninde Türkiye'nin elini güçlendirecek bir koz olacak mı?

"Sermaye demokrasisi" yeni boyut kazanıyor

INVEST Yasası'nın özünde, sermayeye erişimde "servet" yerine "bilgi ve deneyim" kriterini öne çıkaran bir paradigma değişimi yatıyor. Yasa ile birlikte "akredite yatırımcı" tanımı genişletiliyor. Artık sadece yüksek net değere sahip olanlar değil, profesyonel lisansa veya ilgili finansal deneyime sahip bireyler de özel piyasalara daha kolay dahil olabilecek.

Yasanın getirdiği somut düzenlemeler de dikkat çekici. Kitle Fonlaması (Crowdfunding) Limitleri arttı. Muhasebe incelemesi gerektiren tutar 100 bin dolardan 250 bin dolara yükseltildi. Bir de Venture Capital Fonları Rahat nefes aldı. Fon büyüklüğü sınırı 10 milyon dolardan 50 milyon dolara, yatırımcı limiti ise 250'den 500'e çıkarıldı. Büyüme aşamasındaki şirketler (EGC) için finansal geçmiş gereksinimi 3 yıldan 2 yıla indirildi.

Bu düzenlemeler, küresel ölçekte sermayenin daha verimli alanlara akmasını sağlarken, inovasyon odaklı şirketlerin büyüme sancılarını azaltmayı vaat ediyor.

Türkiye için bu etki nasıl olabilir? İstanbul'un Yükselişi İçin Rüzgar Arkadan Esebilir mi? Başlığımızdaki bu soruya da şöyle cavap çıkartabiliriz. Türkiye özelinde bakıldığında, INVEST Yasası'nın yansımaları doğrudan sermaye piyasaları ve girişimcilik ekosistemi üzerinden okunmalı. 2024 verileri, İstanbul'un gelişmekte olan ekosistemler arasında küresel bir liderliğe oynadığını gösteriyor. Startup fonlamasının 497 milyon dolardan 2,6 milyar dolara (%423 artış) ulaştığı bir konjonktürde, ABD merkezli bu reformlar kritik bir önem taşıyor.

1. ABD borsalarına açılan kapı: Yasa ile ABD'de halka arz süreçlerinin basitleşmesi ve maliyetlerin düşmesi, Türk girişimlerinin NYSE veya Nasdaq gibi borsalarda listelenme iştahını kabartabilir. Özellikle teknoloji odaklı "unicorn" adayları için ABD piyasaları, derin likidite anlamında hala en cazip adreslerden biri.

2. Çapraz sınır yatırım akışı: ABD'li venture capital fonlarının yatırım kısıtlamalarının gevşemesi, dolaylı yoldan Türk startup'larına yönelik sermaye girişini artırabilir. Türkiye'de halihazırda 278 venture capital fonu ve 471 melek yatırımcı faaliyet gösteriyor. Küresel fonların bu havuzla entegrasyonu, ekosistemin ölçeklenmesini hızlandırabilir.

3. Regülasyon uyumu: ABD'deki "beceri temelli yatırımcı" yaklaşımı, Türkiye'de de benzer regülasyon reformlarını tetikleyebilir. 

Ancak madalyonun diğer yüzünde bazı riskler de bulunuyor. Yeni dünya düzeninde jeopolitik gerilimler ve makroekonomik istikrar, sermaye akışlarının yönünü belirleyen en temel faktörler olmaya devam ediyor.

4. Sermaye çıkışı riski: Küresel sermayenin ABD merkezli reformlarla kendi iç piyasasına dönmesi, gelişmekte olan piyasalardan fon çıkışına neden olabilir.

5. Döviz ve enflasyon: Türkiye'nin makroekonomik göstergelerindeki istikrar arayışı, yabancı yatırımcıların karar mekanizmasında INVEST Yasası'nın sağladığı kolaylıklardan daha baskın olabilir.

INVEST Yasası, henüz ABD Senatosu'ndaki süreç tamamlanmasa da sermaye piyasalarında "erişilebilirlik" trendini güçlendiren önemli bir sinyal. Türkiye açısından bu yasa, pasif bir izleyici kalınacak bir gelişme değil, aksine kendi iç dinamiklerini güçlendirmek için bir çağrı niteliğinde.

Ne yapmalıyız. Melek yatırımcılık ve fon yapılarına ilişkin mevzuatın, INVEST Act ruhuna uygun şekilde esnetilmesi, yabancı yatırımcının güvenini tesis edecek orta vadeli programların kararlılıkla uygulanması, İstanbul'un coğrafi konumu kullanılarak Avrupa-Asya arasında bir venture capital üssü haline getirilmesi gerekiyor.

Küresel sermaye, artık sadece paranın olduğu yere değil, inovasyonun ve güvenin olduğu yere akıyor. INVEST Yasası bu akışın kanallarını genişletiyor; Türkiye'nin görevi ise bu kanallara kendi vadisini dahil edebilmek.