Ekonomist Mahfi Eğilmez, yüzyıllardır ekonomi literatüründe yer alan Gresham Yasası'nın günümüzde yalnızca para piyasalarını açıklamakla kalmadığını, sosyal ve kurumsal yaşamda da benzer bir mekanizmanın işlediğini belirtti. Eğilmez, niteliksiz olanın nitelikli olanı geri plana ittiği bir düzenin hem ekonomik hem de toplumsal gelişimi tehdit ettiğine dikkat çekti.

16’ncı yüzyılda İngiltere’de ortaya konulan Gresham Yasası, aynı nominal değere sahip iki paradan daha değerli olanın dolaşımdan çekilmesini ve daha düşük değerde olanın piyasaya hakim olmasını ifade ediyor. Ancak Eğilmez’e göre günümüz dünyasında bu kavram, para ekonomisinin ötesine taşınarak toplumsal ilişkileri açıklayan güçlü bir metafora dönüşmüş durumda.

Sosyal medya, iş dünyası ve akademik çevrelerde gözlenen eğilimlerin bu dönüşümü açıkça ortaya koyduğunu belirten Eğilmez, uzun emek ve araştırma gerektiren nitelikli çalışmaların sınırlı kitlelere ulaşırken, doğruluğu tartışmalı ve sansasyonel içeriklerin milyonlarca kişiye erişebildiğine işaret etti. Böylece içerikten çok görünürlüğün, bilgiden çok gürültünün ön plana çıktığı bir düzen oluştuğunu vurguladı.

Eğilmez’e göre benzer bir tablo kurumlarda da yaşanıyor. Liyakat yerine yakınlık ilişkilerinin, performans yerine sadakatin ödüllendirildiği yapılarda başarılı ve üretken bireyler zamanla sistemin dışına itiliyor. Bu süreçte vasatlık istisna olmaktan çıkıp kurumsal kültürün temel unsuru haline geliyor.

Kuralların zayıfladığı, şeffaflığın ve hesap verebilirliğin gerilediği ortamlarda bu eğilimin daha da hızlandığını belirten Eğilmez, nitelikli insanların ya sistemden uzaklaştığını ya da sessiz kalmayı tercih ettiğini ifade etti. Ona göre iyi olan tamamen ortadan kaybolmuyor; ancak tıpkı değerli altın paraların dolaşımdan çekilmesi gibi görünürlüğünü kaybediyor.

Ekonomik kalkınmanın yalnızca büyüme rakamlarıyla ölçülemeyeceğini vurgulayan Eğilmez, sürdürülebilir gelişim için güvenilir kurumların, liyakatin ve bilginin desteklenmesi gerektiğini belirtti. Güvenilir paranın ekonomide güveni tesis ettiği gibi, dürüstlük ve liyakatin de toplumsal yaşamın temel taşı olduğunu kaydetti.

Eğilmez, toplumların gerçek zenginliğinin yalnızca ürettikleri servetle değil, kaliteli insan kaynağını, bilgiyi ve dürüstlüğü sistem içinde görünür ve etkili tutabilme becerileriyle ölçüldüğünü ifade ederek, “Liyakatin görünmez hale geldiği toplumlar güç kaybeder” değerlendirmesinde bulundu.