Türk zeytin ve zeytinyağı sektörü, zaten baskılı döviz nedeniyle ihracatta zorlanırken ABD’nin ülkelere göre farklı ek vergi kararıyla rekabette ciddi yara aldı. ABD Ticaret Temsilciliğinin kararı doğrultusunda Türkiye’den Amerika’ya gönderilecek zeytinyağına, mevcut gümrük vergilerine ilave olarak yüzde 12.5 vergi uygulanacak. Türkiye’nin önemli rakiplerinden Tunus’un ek tarifeden muaf tutulması, Avrupa Birliği ürünlerine ise daha düşük oranda vergi uygulanması, Türk ihracatçısının ABD pazarındaki varlığını iyice zorlaştırdı.

 

“İhracat destekleri tekrar başlamalı”

Akhisar Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Alper Alhat, Dünya Ticaret Örgütünün baskılarıyla üç sene önce kaldırılan Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) desteklerinin Türkiye aleyhine değişen yeni koşullar nedeniyle tekrar verilmeye başlanmasını istedi. 

Alhat “Geçmişte tarım ürünleri ihracatlarına Türkiye’nin verdiği DFİF destekleri, Dünya Ticaret Örgütünün (DTÖ) ‘Haksız rekabete yol açıyor’ uyarısı ile kaldırılmıştı. DTÖ, ABD’nin zeytinyağı üretici ülkelerine uyguladığı bu farklı tarifelere acaba ne diyor? ABD tarifelerinin ve döviz kurlarının oluşturduğu sıkıntıların giderilmesi için eskiden istifade ettiğimiz ihracat desteklerinin tekrar verilmeye başlamasını talep ediyoruz” dedi. 

Ticaretin, ülkeler arasında neredeyse bir savaşa döndüğüne dikkat çeken Alhat şöyle devam etti:

“Artık sadece topla tüfekle savaşılmıyor. Ne yazık ki sadece zeytin değil genel olarak tarım cephesi döviz kurlarından ve yüksek faizden büyük yara alıyor bir de üstüne ABD’nin ek vergisi sektörümüze bomba gibi düştü. Tarım ve gıda stratejiktir. Özellikle ambalajlı pazarlarımızı korumak ve geliştirmek için devletin desteğine her zamankinden daha çok ihtiyacımız var. Birkaç yıldır İspanya fiyatları, Türkiye’nin altında gerçekleşiyor. Şu ana kadar kazançlarımızdan fedakarlık ederek ve ihracatçıya sağlanan yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteği ile pazarlarımızı korumaya çalıştık. Fakat bu ek tarife bizim sübvanse edebileceğimiz boyutun üstünde” 

Tüm değer zinciri risk altında

Alhat, ambalajlı ihracat pazarlarının kaybolması sadece ihracatçıyı değil çiftçileri, sanayicileri, ambalaj sektörü, lojistik sektörü ve diğerleri ile tüm değer zincirini etkileyebileceğine dikkat çekti.

 

“Kaybedilen pazarı geri kazanmak daha maliyetli”

ABD ve diğer pazarlarda yıllar içinde oluşturulan dağıtım ağlarının ve marka bağlarının korunması gerektiğine işaret eden Alhat, geçici maliyet baskısının kalıcı pazar kaybına dönüşmemesi için zamanında müdahale çağrısında bulundu. Alhat, Türkiye’nin kaliteli üretim gücünü katma değerli ihracata dönüştürebilmesi için ABD nezdindeki diplomatik girişimlerin sürdürülmesi yanında acilen DFİF desteklerinin tekrar başlatılması gerektiğinin altını çizdi. 

DFİF destekleri ambalaj boyutu küçüldükçe ve Türk markası kullanıldığında kademeli olarak artıyordu. Türk Markalı 1 litre ve daha küçük ambalajlı zeytinyağına ton başına 650 Dolar, sofralık zeytinde ise ton başına 260 Dolar veriliyordu.