Mustafa DENİZ

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) yayımladığı yeni analiz, Orta Doğu’daki çatışmaların yalnızca enerji piyasalarını değil, dünya genelindeki iş gücü dengelerini de sarsacağını ortaya koydu. İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla derinleşen jeopolitik gerilim sonrası yükselen petrol fiyatlarının, küresel işsizlikte sert artışa yol açabileceği belirtildi.

Rapora göre enerji maliyetlerindeki yükseliş, lojistik hatlarda yaşanan aksaklıklar, ticaretin yavaşlaması ve turizm gelirlerindeki düşüş küresel ekonomide zincirleme baskı oluşturuyor. ILO, özellikle kırılgan ekonomilerde büyümenin yavaşlamasıyla birlikte istihdam kayıplarının hızlanacağı görüşünde.

2027’de 20 milyon yeni işsiz

Kuruluşun senaryo analizine göre petrol fiyatlarının mevcut seviyelerin yaklaşık yüzde 50 üzerine çıkması halinde küresel çalışma saatlerinde ciddi kayıp yaşanacak. Bu çerçevede 2026 yılında çalışma sürelerinin yüzde 0,5, 2027’de ise yüzde 1,1 daralması bekleniyor. Bu kayıp, sırasıyla 14 milyon ve 38 milyon tam zamanlı işe eşdeğer bir küçülmeye işaret ediyor.

ILO hesaplamalarına göre küresel işsizlik oranı 2026’da 0,1 puan, 2027’de ise 0,5 puan artacak. Böylece gelecek yıl yaklaşık 5 milyon kişinin, 2027’de ise 20 milyondan fazla çalışanın işsiz kalabileceği öngörülüyor.

Ücretlerde trilyon dolarlık erime

Raporda dikkat çekilen bir diğer başlık ise çalışan gelirlerindeki sert kayıp oldu. Petrol fiyatlarındaki yükselişin kalıcı hale gelmesi durumunda reel iş gücü gelirlerinin 2026’da yüzde 1,1, 2027’de ise yüzde 3 gerilemesi bekleniyor. Bu düşüşün küresel ölçekte çalışan gelirlerinde toplam 4 trilyon doları aşan kayba neden olabileceği ifade edildi.

Ekonomistler, enerji maliyetlerindeki yükselişin özellikle üretim, taşımacılık ve gıda sektörlerinde maliyet baskısını artıracağına dikkat çekiyor. Bu durumun şirketleri istihdam azaltımına yöneltebileceği belirtiliyor.

En büyük risk Arap ülkeleri ile Asya’da

ILO’ya göre savaşın ekonomik etkileri en sert biçimde Arap ülkeleri ile Asya-Pasifik bölgesinde hissedilecek. Özellikle Körfez ekonomilerine bağımlı iş gücü piyasalarında ciddi daralma riski bulunuyor.

Senaryolara göre Arap ülkelerinde çalışma saatleri gerilimin seyrine bağlı olarak yüzde 1,3 ile yüzde 10,2 arasında düşebilir. En kötü senaryoda ortaya çıkacak kaybın, COVID-19 dönemindeki iş gücü daralmasının iki katını aşabileceği vurgulanıyor.

Bölgedeki istihdamın yaklaşık yüzde 40’ının ticaret, inşaat, ulaştırma, turizm, tarım ve imalat gibi krizlere açık sektörlerde yoğunlaşması kırılganlığı artırıyor.

Asya-Pasifik bölgesinde ise Körfez ülkelerinde çalışan milyonlarca göçmen işçinin gelir kaybı nedeniyle hane halkı tüketiminin zayıflaması bekleniyor. Özellikle Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde işçi dövizlerindeki düşüşün yoksulluk ve işsizlik baskısını artırabileceği belirtiliyor.

Kırılgan kesimler korunmalı

ILO, enerji kaynaklı küresel şokun kalıcı istihdam krizine dönüşmemesi için hükümetlere sosyal koruma çağrısı yaptı. Raporda kayıt dışı çalışanlar, göçmen işçiler, mülteciler ve küçük işletmeler için özel destek programlarının devreye alınması gerektiği vurgulandı.

Kuruluş, savaşın uzaması halinde yalnızca enerji piyasalarının değil, küresel emek piyasasının da uzun süreli bir türbülansa girebileceği uyarısında bulundu.