Mustafa DENİZ

Ekonomide yüksek faiz politikalarının bütçe üzerindeki baskısı her geçen gün büyüyor. Yılın ilk dört ayında faiz ödemeleri 1 trilyon lirayı aşarken, günlük faiz yükü yaklaşık 9 milyar liraya ulaştı. Uzmanlara göre bütçeden faize ayrılan dev kaynak; sanayi yatırımları, istihdam, eğitim ve sosyal destekler için kullanılabilecek alanı daraltıyor. Aynı dönemde sanayi istihdamındaki gerileme ise Türkiye ekonomisinin üretimden uzaklaşarak hizmet ve inşaat ağırlıklı bir yapıya kaydığı yönündeki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

4 ayda 1 trilyon 137 milyar lira

Türkiye ekonomisinde yükselen faiz maliyetleri kamu maliyesinin en kritik başlıklarından biri haline geldi. Gazeteci ve ekonomi yorumcusu Zülfikar Doğan’ın değerlendirmelerine göre, Ocak-Nisan döneminde Hazine’nin yaptığı faiz ödemesi 1 trilyon 137 milyar lirayı buldu. Bu tablo, günlük bazda yaklaşık 9 milyar liralık faiz yüküne işaret ediyor.

Ekonomi çevreleri, yüksek faiz giderlerinin bütçe dengeleri üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirtiyor. Özellikle enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan sıkı para politikası ve yüksek borçlanma maliyetleri, Hazine’nin faiz harcamalarını tarihi seviyelere taşıdı. Uzmanlara göre bütçeden faize ayrılan pay büyüdükçe kamunun yatırım kapasitesi de zayıflıyor.

Bir aylık faiz 270 milyar TL

Doğan’ın dikkat çektiği en çarpıcı karşılaştırmalardan biri ise emekli ikramiyeleri oldu. Ramazan ve Kurban Bayramı’nda yaklaşık 17 milyon emekliye yapılan toplam ikramiye ödemesinin 130 milyar lira seviyesinde bulunduğunu hatırlatan Doğan, Hazine’nin yalnızca bir aylık faiz ödemesinin 270 milyar lirayı aştığını vurguladı. Böylece bir aylık faiz gideri, emeklilere iki bayramda yapılan toplam ödemenin yaklaşık iki katına ulaştı.

Ekonomistler, faiz yükündeki artışın yalnızca bütçe dengelerini değil ekonomik yapıyı da etkilediği görüşünde. Türkiye İstatistik Kurumu’nun ücretli çalışan verileri, sanayi sektöründeki çözülmenin hızlandığını ortaya koyuyor. Mart ayı itibarıyla toplam ücretli çalışan sayısı yıllık bazda yüzde 1,8 artışla 15,6 milyona yükselirken, sanayi sektöründe çalışan sayısı yüzde 2,7 geriledi. Buna karşın inşaat sektöründe yüzde 6,4, hizmet sektöründe ise yüzde 3,5 artış yaşandı.

Sanayi sektörü kan kaybediyor

Son bir yılda sanayi sektöründe yaklaşık 132 bin kişilik istihdam kaybı yaşandığına dikkat çekilirken, mevcut rakamların 2021’den bu yana en düşük sanayi istihdam seviyesine işaret ettiği belirtiliyor. Ekonomi uzmanlarına göre bu değişim, Türkiye’nin üretim odaklı ekonomik modelden uzaklaşarak tüketim, hizmet ve inşaat eksenli bir yapıya yöneldiğini gösteriyor.

Piyasalarda genel değerlendirme, yüksek faiz ortamının uzun süre devam etmesi halinde hem kamu maliyesinde hem de reel sektörde baskının artacağı yönünde. Özellikle sanayi yatırımlarındaki yavaşlama ve üretim kapasitesindeki gerilemenin, uzun vadede büyüme performansı üzerinde risk oluşturabileceği ifade ediliyor.