Hakan ÖZBAY

E-Devlet sistemi üzerinden sigorta tescil kayıtları incelendiğinde, 1998 ve öncesine ait SGK (eski adıyla SSK) başlangıç tarihleri ve sicil numaraları görülebiliyor. Ancak bu kayıtlar, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatı gereği EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) ve standart emeklilik hesaplamalarında resmi işe başlama tarihi olarak kabul edilebiliyor.

Mevcut uygulamanın yasal dayanağı, 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’na dayanıyor. İlgili kanun kapsamında, stajyer ve çırak statüsünde çalışan kişilere o dönemde yalnızca iş kazası ve meslek hastalığını kapsayan “kısa vadeli sigorta kolları” primi yatırılmış. Emeklilik hakkı elde etmek için zorunlu olan malullük, yaşlılık ve ölüm hallerini kapsayan “uzun vadeli sigorta kolları” primleri ise bu kapsama dahil edilmemiş. Mevzuata göre, kişinin emeklilik için geçerli sigorta başlangıç tarihi, ilk kez uzun vadeli primin yattığı tarih olarak baz alınmıyor.

ÜRETİM SÜRECİNDEKİ ROLLERİ VE EŞİTLİK TALEBİ

Staj ve çıraklık döneminde fiili olarak sanayi tesislerinde ve üretim bantlarında görev alan çalışanlar, bu sürelerin emeklilik hizmet dökümüne yansıtılmasını talep ediyor. Mevzuat kapsamında avukatlık ve doktorluk gibi belirli meslek gruplarına staj süreleri için geçmişe dönük borçlanma hakkı tanınıyor. Meslek lisesi stajyerlerine ve çıraklara bu hakkın tanınmaması, ilgili gruplar ve sivil toplum kuruluşları tarafından eşitsizlik olarak değerlendiriliyor.

TEMEL TALEPLER NELER?

Staj ve çıraklık sigortası mağdurları, dernekler ve federasyonlar aracılığıyla taleplerini yasa yapıcılara iletmeyi sürdürüyor. Son olarak 8 Nisan 2026 tarihinde Ankara’da düzenlenen mitingle kamuoyuna duyurulan temel beklentiler şu şekilde sıralanıyor:

Tescil Başlangıcının Kabulü: E-Devlet sisteminde ilk işe giriş tarihi olarak yer alan tescil tarihinin, emeklilik işlemlerinde de resmi başlangıç tarihi olarak sayılması.

Borçlanma Hakkı: Geçmişte yatırılmayan “uzun vadeli” primlerin, askerlik veya doğum borçlanması uygulamalarında olduğu gibi geriye dönük olarak ödenmesine (borçlanılmasına) olanak tanıyan yasal düzenlemenin yapılması.

2026 YILINDA MECLİS GÜNDEMİNDEKİ DURUM

1999 yılı öncesi hakları kapsayan EYT düzenlemesinin ardından staj ve çıraklık dönemlerinin kapsam dışında kalması, çalışma hayatına dair gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor. Halihazırda Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündeminde, çeşitli milletvekilleri tarafından sunulan ve meclis komisyonlarında görüşülmeyi bekleyen yasa teklifleri bulunuyor. Olası bir torba yasa veya yeni bir kanuni düzenlemeyle bu taleplerin karşılanması durumunda, söz konusu kişilerin emeklilik şartları ve tarihleri yeniden hesaplanacak. Süreç, TBMM’den çıkacak nihai kararlar doğrultusunda şekillenecek.