Shakhsanam KURBANOVA

İtalya'nın önde gelen ekonomi ve finans gazetesi Il Sole 24 Ore'nin Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine dayanarak yaptığı hesaplamaya göre, ABD, Japonya, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya ve Kanada bu yıl borçlarının faizi için toplam yaklaşık 2 trilyon dolar ödeyecek. Bu rakam, günlük 5,5 milyar dolara, dakikada 3,8 milyon dolara ve saniyede 63 bin doları aşan bir ödemeye karşılık geliyor.

Sorunun kökeninde, 2008-2011 küresel finans krizinden sonra biriken borçların üzerine, 2020-2022 döneminde önce pandemi sonra da Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle birlikte enerji fiyatlarındaki sıçramayla mücadele etmek için alınan yeni büyük borçlar yatıyor. S&P Global Ratings'in değerlendirmesine göre, İtalya, ABD ve Fransa gibi G7 üyeleri dahil altı ülke -bunlara Belçika, Finlandiya ve Yeni Zelanda da ekleniyor- önümüzdeki üç yıl boyunca borç/GSYH oranlarını daha da artırmaya devam edecek. Bu altı ülke, gelişmiş ekonomilerin GSYH'sinin yüzde 60'ını oluşturuyor.

“Borçlanma maliyetleri de eş zamanlı olarak yükseliyor.”

OECD'nin Mart 2026'da yayımladığı 'Küresel Borç Raporu'na göre borçlanma maliyetleri de eş zamanlı olarak yükseliyor. Kısa vadeli ile uzun vadeli devlet tahvili getirileri arasındaki fark keskin biçimde açılmış durumda; bu da uzun vadeli borçlanmayı görece pahalı hale getiriyor. Reuters'ın nisan ayında yayımladığı bir analize göre OECD ülkelerinde faiz ödemeleri, 2024 yılı itibarıyla zaten savunma harcamalarını geride bırakmış durumda. ABD'de yeni Fed Başkanı Kevin Warsh döneminde iletişim netliğine dair endişeler ve merkez bankasının tahvil portföyünü küçültmesi, terim priminin (uzun vadeli tahvil tutmanın risk primi) son on yılın en yüksek seviyesine çıkmasına yol açtı.

S&P Global Ratings'in analizine göre ABD, İtalya ve Fransa'nın borç oranlarını sadece mevcut seviyede sabitleyebilmesi için dahi birincil bütçe dengelerini (faiz hariç bütçe pozisyonu) kümülatif olarak GSYH'nin yüzde 2'sinden fazla iyileştirmesi gerekiyor; borcu 2019 seviyelerine 2027'ye kadar geri döndürmek içinse İtalya için 5, bazı ülkeler için 8 puana varan bir iyileşme şart. Analistler, seçim döngülerinin ortasında bulunan G7 hükümetlerinin, borçlanma koşullarında ani ve keskin bir bozulma yaşanmadıkça kararlı bir bütçe sıkılaştırmasına gitmesinin pek olası görünmediği görüşünde.

Tablonun küresel boyutu da göz ardı edilmiyor. Visual Capitalist'in IMF'nin 2026 projeksiyonlarına dayanan analizine göre ABD, 2026'da 40,7 trilyon dolarla dünyanın en büyük kamu borcu stokuna sahip olacak; bu rakam Çin, Japonya, Birleşik Krallık ve Fransa'nın borçlarının toplamını geride bırakıyor. GSYH'ye oranla bakıldığında ise tablo tersine dönüyor: Japonya'nın kamu borcu GSYH'sinin yüzde 204'üne ulaşarak dünyanın en yüksek oranına sahip gelişmiş ekonomisi konumunda bulunuyor.