Mustafa DENİZ

Son yıllarda tüketicinin en büyük sancısı haline gelen "tarladan sofraya" fiyat uçurumu, nihayet köklü bir yapısal değişimle son bulmaya hazırlanıyor. Tarım ürünlerinin üreticiden çıkıp son tüketiciye ulaşana kadar geçirdiği süreçte oluşan fahiş fiyat artışları, gıda enflasyonunun en büyük tetikleyicisi olmaya devam ederken, uzmanlar çözümün tek bir noktada düğümlendiği konusunda hemfikir: Yeni Hal Yasası.

Aracı değil, çözüm odaklı bir sistem

Mevcut sistemde ürünlerin birçok el değiştirmesi, hem üreticinin emeğinin karşılığını alamamasına hem de tüketicinin fahiş fiyatlarla karşılaşmasına neden oluyor. Yeni düzenleme ile birlikte, tarladaki ürünün izlenebilirliği artırılarak lojistik maliyetlerin optimize edilmesi ve aracı sayısının minimuma indirilmesi hedefleniyor.

Ekonomi yönetiminin üzerinde çalıştığı yeni taslakta öne çıkan temel başlıklar şunlar:

Dijital kayıt sistemi: Ürünün tarladan çıktığı andan itibaren tüm hareketleri şeffaf bir şekilde takip edilecek.

Doğrudan pazara erişim: Üretici örgütlerinin (kooperatifler ve birlikler) perakende satış kanallarına erişimi kolaylaştırılarak aracıların "fiyat şişirme" gücü kırılacak.

Soğuk zincir zorunluluğu: Fire oranlarını azaltmak için lojistik standartları yeniden düzenlenecek, bu da doğrudan maliyetlerin düşmesini sağlayacak.

Rekabetçi fiyatlandırma: Hal sisteminde dijitalleşme ile birlikte fiyat oluşumunda spekülasyonların önüne geçilecek.

Uzmanlar ne diyor?

Ekonomi çevreleri, Hal Yasası'nın sadece bir "düzenleme" değil, tarımsal üretimin geleceğini garanti altına alacak bir "ekonomik kalkan" olduğunu belirtiyor.

"Tarımda fiyat istikrarı sağlanmadan gıda enflasyonunu kalıcı olarak düşürmek mümkün değil" diyen piyasa analistleri, yasanın eksik kalması durumunda hiçbir tedbirin fiyatları baskılamada tam başarı sağlayamayacağının altını çiziyor. Hal Yasası'nın sadece ürünün fiyatını değil, aynı zamanda tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini de koruyacağı vurgulanıyor.

Ekonomistler, gıda enflasyonuyla mücadelede para politikalarının tek başına yeterli olmayacağını, tarım ve dağıtım zincirine yönelik yapısal reformların kaçınılmaz olduğunu vurguluyor. Bu kapsamda Hal Yasası'nda yapılacak kapsamlı düzenlemelerin hem üreticiyi hem de tüketiciyi koruyacak yeni bir piyasa yapısının oluşturulmasında belirleyici rol oynayacağı değerlendiriliyor.