Hakan ÖZBAY

Türkiye genelinde yaşanan kuraklık ve su yönetimindeki aksamalar, sadece barajları değil, stratejik rezerv olan yeraltı kaynaklarını da vurdu. Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız, derneğin 2026 yılının ilk haftasında yayımladığı “Büyük Kentlerimizde Su Hizmetleri Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri” raporunun detaylarını paylaşarak, yaklaşan tehlikeye dikkat çekti.

DSİ Genel Müdürlüğü’nün 2010-2025 yılları arasındaki 15 yıllık verilerinin analiz edildiği raporda, özellikle yeraltı sularındaki hızlı tükeniş ve bazı bölgelerde kuraklığın kalıcı hale gelmesi ana gündem maddesi oldu.

OBRUKLARIN SAYISI ARTIYOR

Raporun en çarpıcı ve ön plana çıkan bölümünü yeraltı sularının durumu oluşturdu. Baraj ve göletlerin boşalması nedeniyle hem içme suyu hem de sulama suyu talebinin karşılanması için yeraltı sularına aşırı yüklenildiğini belirten Dursun Yıldız, şu tespitlerde bulundu:

"Yeraltı suları büyük bir baskı altında. Uzun süren bölgesel kuraklıklar nedeniyle bu kaynaklar yağışlarla beslenemiyor. Buna rağmen normalden çok daha fazla çekim yapılması, su seviyelerinde hızlı düşüşlere neden oldu. Aşırı tahsis, kontrolsüz çekim ve verimsiz kullanım; birçok havzamızda obrukların ortaya çıkması sonucunu doğurdu. Bu riski yönetemezsek yakın gelecekte su arz güvenliğimiz tamamen ortadan kalkabilir."

6 HAVZADA KIRMIZI ALARM 

Raporda nehir havzalarına göre barajların doluluk oranları incelendiğinde tablonun vahameti daha net görülüyor. İncelenen 25 nehir havzasının 11’inde, son 15 yıldır yıllık ortalama doluluk oranlarının yüzde 30’un altında kaldığı belirlendi.

Ancak 6 havza için durum çok daha ciddi. Gediz, Büyük Menderes, Batı Akdeniz, Burdur Göller Havzası, Akarçay ve Asi havzalarında son 5 yılda ortalama doluluğun %5 ile %10 arasında kaldığı tespit edildi.

Yıldız, bu havzalardaki durumu şöyle özetledi: "Bu bölgelerde bölgesel kuraklıklar artık yerleşmiş durumda. Hidrolojik kuraklık bir sonraki yıla aktarılıyor. Baraj doluluk oranları sürekli azalma eğiliminde. Kısmi su kesintileri ve kısıtlı sulama programları uygulanmak zorunda kalınıyor."

SU YASASI BİR AN ÖNCE ÇIKMALI

Yaşanan tablonun su yönetiminde köklü bir değişikliği zorunlu kıldığını vurgulayan Yıldız, çözüm önerilerini ise şöyle sıraladı:

• Bütünleşik Havza Yönetimi: Bir an önce bu sisteme geçilmeli ve havzada suyu en etkin yönetecek kurumsal yapılar oluşturulmalı.

• Su Yasası: Beklenen Su Yasası vakit kaybedilmeden çıkarılmalı.

• Kayıp-Kaçakla Mücadele: Şehir şebekeleri ve sulama kanallarındaki su kayıplarının azaltılması için yasal zorunluluklar getirilmeli.

• Kültürel Dönüşüm: Toplumda bir su kullanım kültürü yaratmak için sivil toplumla birlikte seferberlik başlatılmalı.