Hakan ÖZBAY

Türkiye’nin ihracat performansı yüksek alanlarından endüstriyel mutfak, sofra ve ev eşyaları sektörü, hammadde tedarik zincirinde yaşanan maliyet artışları ve vergi düzenlemeleri ile zorlu bir sınav veriyor. Paslanmaz çelik yassı mamullerde gümrük vergilerinin son iki yılda kademeli olarak yükseltilmesi ve son olarak anti-damping vergisiyle genişletilen koruma önlemleri, piyasada kartların yeniden dağıtılmasına neden oldu.

Sektör kaynaklarına göre, alınan bu kararlar ihracatçı firmaların küresel rekabet gücünü zayıflatırken; süreçten kârlı çıkan tarafın, sektörün hammadde tedarikçilerinden Posco Assan TST olduğu iddia ediliyor.

TARTIŞMALARIN ODAĞI POSCO ASSAN 

Ekonomik gerekçelerle uygulamaya konulan koruma duvarları, sektörde teknik bir "üretim" tartışmasını ateşledi. Sektörün ana gündem maddesi, koruma önlemlerinin gerekçesi olarak gösterilen "yerli üretimi destekleme" argümanının Posco Assan özelinde ne kadar geçerli olduğu.

Sektör temsilcilerinin dile getirdiği iddialar, Posco Assan’ın üretim yapısına dair ciddi soru işaretleri barındırıyor:

• İzabe hattı yokluğu: İddialara göre şirketin, çelik üretiminin en temel aşaması olan ve madenin eritilerek dönüştürüldüğü "izabe" tesisi bulunmuyor.

• Hammadde ithalatı: Şirketin, krom ve nikeli birleştirerek sıfırdan paslanmaz çelik üretmek yerine, yurt dışından "hot band" (sıcak haddelenmiş rulo) adı verilen yarı mamulü ithal ettiği belirtiliyor.

• Sadece haddeleme işlemi: Tesiste yapılan işlemin, ithal edilen yarı mamulün inceltilmesinden (haddeleme) ibaret olduğu, dolayısıyla şirketin teknik olarak bir üreticiden ziyade, bir işleyici ve aynı zamanda büyük bir ithalatçı olduğu savunuluyor.

Bu tablo, "Sadece haddeleme yapan bir tesis için, katma değerli ihracat yapan tüm mutfak sektörü maliyet baskısı altında mı bırakılıyor?" sorusunu gündeme taşıdı.

VERGİ YÜKÜ 24 AYDA YÜZDE 100 ARTTI

Sektörün içinde bulunduğu tabloyu ve maliyet baskısını değerlendiren İstanbul Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği (İDDMİB) Başkanı Çetin Tecdelioğlu, vergi artışlarının bilançolar üzerindeki etkisini somut verilerle ortaya koydu.

Tecdelioğlu, vergi oranlarındaki değişimi şu sözlerle analiz etti: "2023 yılında vergi oranı yüzde 8 seviyesindeydi. 2024’te bu oran yüzde 12’ye revize edildi. Şimdi buna yüzde 3,95’lik ilave bir vergi eklendi. Yaklaşık 24 aylık bir periyotta, ödenen vergide yüzde 100’e varan bir artış gerçekleşti. Sektör firmaları yüzde 8-10, maksimum yüzde 20 kâr marjlarıyla çalışırken, yüzde 4-5 seviyesindeki hammadde maliyet artışı firmaları kârsızlığa itmekte ve oyundan düşürmektedir."

Özellikle uzun vadeli anlaşmaların tehlikede olduğuna dikkat çeken Tecdelioğlu, şunları kaydetti: "Firmalarımızın geçtiğimiz yıl uluslararası zincirlerden aldığı siparişler var. Sektörün teslim etmesi gereken yaklaşık 1,5 milyar dolarlık sipariş stoğu bulunuyor. Ancak bu siparişlerin hammaddesi henüz çekilmedi. Gümrükten çekilirken ödenecek ek vergiler, önceden fiyatlanmış işlerde maliyet sapmasına ve zarar riskine yol açacaktır."

Tecdelioğlu ayrıca, koruma sağlanan yapının (Posco Assan) yatırım taahhütlerinin üretimden ziyade haddeleme yönünde gerçekleştiğini vurgulayarak, "Hammadde açısından bakıldığında o yapı da ithalatçı konumundadır" değerlendirmesinde bulundu.

POSCO ASSAN SUSKUN SORULARIMIZ YANITSIZ KALDI

Paslanmaz çelik sektörünü derinden etkileyen bu gelişmeler ve iddiaların merkezinde yer alan Posco Assan TST Çelik Sanayi A.Ş., sessizliğini korumaya devam ediyor. Analiz Gazetesi olarak, "yerli üretici" statüsü, ithalat oranları ve sektörün "haksız rekabet" eleştirileri hakkında cevap hakkı tanımak ve kamuoyunu aydınlatmak adına şirket yetkililerine defalarca ulaşmaya çalıştık. Ancak gazetemizin ısrarlı görüşme ve bilgi alma talepleri, şirket tarafından yanıtsız bırakıldı.

Şirketin, sektörün geleceğini ilgilendiren bu kritik iddialar karşısında şeffaf bir açıklama yapmaktan kaçınması ve görüşme taleplerini ertelemesi, kamuoyundaki soru işaretlerini de derinleştirdi.