Hakan ÖZBAY

Milyonlarca kişinin sevdikleriyle bir araya geldiği, misafirlerin ağırlandığı bayram sona erdi. Bayram öncesi ve arife günü adım atacak yer kalmayan Eminönü, Mısır Çarşısı ve Kapalıçarşı üçgeninde, tarihi yarımadanın o nostaljik atmosferine bu yıl etiket fiyatlarının soğuk gerçekliği damga vurdu. Esnaftan ve piyasadan derlediğimiz verilere göre, artan hammadde maliyetleri vatandaşı geleneksel şerbetli tatlılardan uzaklaştırıp, bütçeyi daha az sarsan uygun fiyatlı alternatiflere yöneltti.

BAYRAMIN ŞAMPİYONU YUMUŞAK ŞEKERLER VE GELENEKSEL AKİDE

Geçtiğimiz yıllarda bayram alışverişi denildiğinde akla ilk gelen çifte kavrulmuş fıstıklı lokumlar, lüks madlen çikolatalar ve gösterişli şekerlemelerin yerini bu yıl çok daha mütevazı seçenekler aldı. Kapalıçarşı ve Eminönü esnafının tezgahlarında sirkülasyonu en yüksek olan ve en hızlı tükenen ürünler, bütçe dostu olarak öne çıkan yumuşak meyveli şekerler ile nostaljik cam (akide) şekerleri oldu. Üretici fabrikaların uyguladığı iskontoların perakende fiyatlarına yansımasıyla, şeker grubunda diğer gıda ürünlerindeki gibi korkulan astronomik zamlar görülmedi. Bu nispi fiyat istikrarı, misafirine eli boş görünmek istemeyen vatandaşı doğrudan bu gruba yönlendirdi.

Eminönü piyasasında geçen yıl (2025) kilogram fiyatı ortalama 250 - 280 TL bandında seyreden klasik bayram şekerleri, bu yıl ortalama 300 TL'den alıcı buldu. %10 ila %15 civarında sınırlı kalan bu yıllık artış oranı, şekeri açık ara bayramın yıldızı yapmaya yetti. Lokum grubunda ise içerik kalitesine göre ciddi bir makas oluştu:

• Klasik ve Yumuşak Bayram Şekerleri: Ortalama 300 TL / kg

• Sade ve Meyveli Lokum Çeşitleri: 150 TL - 300 TL / kg

• Çifte Kavrulmuş, Fıstıklı ve Fındıklı Lokumlar: 700 TL - 900 TL / kg

ŞERBETLİ TATLILARDA DİLİM DEVRİ

Bayram sofralarının asırlık lezzeti olan şerbetli tatlılar ise bu yıl maalesef lüks tüketim sınıfına geçiş yaptı. Özellikle tatlının ana malzemeleri olan Antep fıstığı ve sade yağ fiyatlarındaki durdurulamaz tırmanış, baklava etiketlerini tarihi zirvelere taşıdı. Tüketiciler geçmiş bayramlardaki gibi tepsiyle veya birkaç kiloluk paketlerle alışveriş yapmak yerine, gramajı ciddi oranda düşürerek yarım kiloluk kutulara ya da doğrudan "dilim" hesabına yönelmek zorunda kaldı. Öyle ki, birinci sınıf fıstıklı baklavanın tek bir dilimi, kullanılan malzemenin kalitesine göre 34 TL ile 80 TL arasında değişen fiyatlarla tezgahlarda yerini aldı.

Eminönü ve çevresindeki tarihi tatlıcılarda şerbetli tatlı fiyatları bu bayram şu şekilde gerçekleşti:

• Cevizli Baklava: 1.500 TL - 1.750 TL / kg (Alt segment olarak üretilen cevizli baklavalar ise 650 TL'den başlayan fiyatlarla satıldı)

• Birinci Kalite Fıstıklı Baklava: 1.800 TL - 2.000 TL / kg

• Fıstıklı Şöbiyet: 2.000 TL - 2.500 TL / kg (İçerdiği yoğun fıstık oranı ve ustalık maliyeti sebebiyle tatlı reyonunun en pahalı ürünü oldu)

• Dilim Baklava: 34 TL - 80 TL / adet

Esnaf, vatandaşın alım gücündeki düşüşe ve kısıtlı bütçelere rağmen bayram geleneğinin az miktarlarla da olsa yaşatılmaya çalışıldığını vurguladı. Yüksek maliyetli şerbetli tatlılardan ve lüks kuruyemişli lokumlardan kaçınan tüketici, 2026 bayramını fiyat istikrarını nispeten koruyan yumuşak şekerleme ve uygun fiyatlı lokum grubuyla atlatmış oldu.