IMF'nin Dünya Ekonomik Görünümü raporunda, petrol, gaz ve gıda fiyatlarının bu yıl ve gelecek yıl keskin şekilde artmaya devam ettiği en kötü senaryoda, küresel büyümenin 2026'da %2'nin altına düşebileceği öngörüldü.

Raporda, "Bu durum, 1980'den bu yana yalnızca dört kez yaşanan küresel bir resesyon için son derece kritik bir eşik anlamına gelir" deniyor.

En son küresel resesyon Covid-19 pandemisi sırasında yaşanmıştı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise BBC'ye yaptığı açıklamada, "İran'ın Batılı başkentleri nükleer silahla vurması riskini ortadan kaldırmak için 'küçük bir ekonomik bedelin' ödenmeye değer" olduğu yorumunu yaptı.

Altı hafta önce başlayan savaşta stratejik bir ticaret rotası olan Hürmüz Boğazı'nın fiili olarak kapanması ve ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerinden sonuç çıkmamasıyla, enerji fiyatları hızla yükseldi.

IMF, "Küresel ekonomi bir kez daha - bu kez Ortadoğu'daki savaş yüzünden - raydan çıkma tehdidiyle karşı karşıya" dedi, ve küresel ölçekte bir yavaşlamaya sebep olabilecek en ağır senaryonun, petrol varil fiyatının bu yıl ortalama 110 doları, 2027'de de 125 doları görmesi olacağını belirtti.

Bu öngörüler dahilinde gelecek yıl enflasyonun yüzde 6'lara çıkabileceği, bunun da merkez bankalarını, fiyat artış hızını yavaşlatabilmek için, faiz artırımına zorlayabileceği aktarıldı.

IMF baş ekonomisti Pierre-Olivier Gourinchas BBC'ye, çatışmanın uzamasının enflasyonu kontrolden çıkarabileceğini, işsizliği artırabileceğini ve bazı ülkelerde gıda güvensizliğine neden olabileceğini söyledi.

Gourinchas, çatışma bugün sona erse bile, petrol arzı üzerindeki etkinin 1970 petrol krizindeki kadar büyük olabileceği uyarısını yaptı. 1970'te petrol üreten Arap ülkeleri, Yom Kippur savaşında İsrail'i destekleyen ABD ve diğer ülkelere ambargo uygulamıştı.

Ancak IMF baş ekonomisti Gourinchas, dünyanın artık petrol ve fosil yakıtlara daha az bağımlı olması sayesinde, tüketiciler üzerindeki etkinin daha sınırlı olacağını da ekledi.

İran'daki savaş nedeniyle petrol fiyatları varil başına 120 doları gördü ancak daha sonra geriledi, ve Salı günü ham petrol varil fiyatı yaklaşık 98,85 dolardan işlem gördü.

Petrol fiyatları, 28 Şubat'ta savaş başlamadan önce 70 dolar seviyesinde işlem görüyordu.

Ayrıca IMF, ağır koşulların iki yıl boyunca uzun sürmesi halinde resesyon riskinin daha da artacağına dikkat çekti.

Fon, "çatışma gelecek birkaç hafta içinde çözülür ve Ortadoğu'da enerji üretimi ve ihracat yıl ortasına kadar normale dönmeye başlarsa, 2026 için küresel büyüme oranı %3,1 seviyesine gerileyebilir" öngörüsünde bulundu.

2026 için büyüme tahmini %3,3'tü.

IMF, gelecek yıl için %3,2 olan küresel büyüme tahmininiyse değiştirmedi.

Türkiye'ye dair beklentiler ne?

IMF raporunda Türkiye'nin 2026 yılı büyüme tahmininde %0.8'lik bir düşüş öngörüldü; Ocak 2026'da %4,2 olacağı tahmin edilen 2026 yılı büyüme öngörüsü, %3,4'e çekildi.

İndirime gerekçe olarak 2025'te beklenenden daha zayıf ekonomik faaliyet ve yükselen petrol ve gaz fiyatlarının yarattığı baskı gösterildi.

IMF 2027'ye yönelik Türkiye tahminlerini de düşürdü; %4,1 olarak tahmin edilen 2027 büyüme öngörüsü, %3,5 olarak revize edildi.

Enflasyon hakkında da tahminde bulunan Uluslararası Para Fonu, 2026'da ortalama %28,6 olması beklenen enflasyonun, 2027'de %21,4 seviyelerine düşeceğini öngördü.

IMF, ekim ayında yayımlanan raporunda Türkiye'nin 2026 enflasyonunu yüzde 24,7 olarak tahmin etmişti.

İngiltere en çok etkilenecek gelişmiş ekonomi olabilir

IMF'nin tahminlerine göre dünyanın en gelişmiş ekonomileri arasında İran savaşı kaynaklı enerji şokundan en çok etkilenecek ülkeyse İngiltere.

Fon İngiltere için 2026 yılı büyüme tahminini %1,3'ten %0,8'e düşürdü. Ancak ardından ülke ekonomisinin toparlanarak %1,3'lük bir büyüme kaydedeceğinin tahmin edildiği eklendi.

IMF tahminlerine göre Körfez'deki petrol ihracatçısı ülkelerin bu yıl ekonomik büyümede keskin bir yavaşlama, hatta daralma yaşaması muhtemel.

İran ekonomisinin bu yıl %6,1 küçüleceği; savaşın gelecek birkaç hafta içinde durması halinde 2027 yılındaysa %3,2'lik bir toparlanma yaşayacağı öngörüldü.

En büyük LNG tedarikçisi ülkelerden biri olan Katar da dahil olmak üzere bölge ülkeleri, İran füzeleri ve insansız hava araçlarının hedefi oldu.

Dünyanın en büyük LNG rafinerisi olan Katar'daki Ras Laffan da vurulan yerler arasında ve bir süre tam kapasiteyle faaliyete geçmesi beklenmiyor.

BBC'ye konuşan ABD Hazine Bakanı Bessent, ekonomik etkiden çok küresel güvenlik riskleri konusunda endişeli olduğunu söyledi.

"Londra'ya bir nükleer silahın isabet etmesi durumunda küresel GSYH'ye (Gayrisafi Yurtiçi Hasıla) ne olurdu diye düşünüyorum… Kısa vadeli tahminler beni uzun vadeli güvenlikten daha az endişelendiriyor."

İran balistik füzelerinin Londra'yı tehdit etmesi çok uzak bir ihtimal olarak görülüyor.

Bessent, "alabileceğiniz en büyük risk, farkında olmadığınız risktir" dedi, ve ABD-İsrail saldırılarının, Batı ülkelerine yönelik İran kaynaklı nükleer saldırıların "kuyruk riskini" (gerçekleşme ihtimali çok düşük ancak gerçekleşmesi halinde etkileri çok büyük olabilecek risk) ortadan kaldırdığını savundu.

IMF Katar ekonomisinin 2026'da %8,6 daralacağını, ancak gelecek yıl %8,6'lık bir büyümeyle yeniden toparlanacağını öngörüyor.

Fon ayrıca, İran'ın komşusu Irak'ın da bu yıl savaştan ekonomik olarak etkileneceğini ve büyümenin %6,8 yavaşlayacağını tahmin ediyor. Ancak Irak ekonomisinin de 2027'de %11,3'lük bir büyümeyle toparlanması bekleniyor.

IMF'ye göre bir ülkenin ekonomik dayanıklılığı birden çok faktöre bağlı. Bunlar arasında enerji altyapısına verilen zarar, Hürmüz Boğazı'na bağlılık ve alternatif ihracat güzergâhlarının varlığı var.

Örneğin Suudi Arabistan'ın, Basra Körfezi'nden Kızıldeniz'e uzanan ve günde 7 milyon varile kadar petrol taşıyabilen Doğu-Batı boru hattı bulunuyor.

Raporda bu yıl Suudi Arabistan'ın ekonomik büyümesi yavaşlayacak olsa da hâlâ %3,1'lik büyüme öngörüldüğü, gelecek yılsa %4,5'lik bir büyüme beklendiği belirtildi.

IMF, "önümüzdeki aylarda enerji üretimi ve sevkiyatının normale döneceği varsayımına dayanarak" Ortadoğu'daki petrol ihracatçılarının çoğunda gelecek yıl bir toparlanma beklendiğini aktardı.

Ancak bu öngörüler çatışmanın gidişatına bağlı.

Para Fonu, çatışmanın süresinin uzaması ve hasarın boyutunun yeniden değerlendirilmesi halinde bu varsayımın "revize edilmesi gerekebileceği" uyarısında bulundu.

Çin nasıl etkilenecek?

IMF, Çin ekonomisinin bu yılki büyüme öngörüsünü de %0,1 azaltarak %4,4'e indirdi.

2027 yılı için %4'lük tahminini ise sabit tuttu.

Petrol fiyatlarındaki artıştan faydalanan tek ülkeyse, IMF öngörülerine göre, Rusya.

Rus ekonomisinin bu yıl ve gelecek yıl %1,1 büyümesi bekleniyor. Bu oran daha önce sırasıyla %0,8 ve %1 olarak öngörülmüştü.

Rusya, dört yıldan uzun bir süre önce Ukrayna işgaline başladıktan sonra bir dizi ekonomik yaptırıma maruz kalmıştı.

Mart ayındaysa ABD Başkanı Donald Trump, petrol fiyatlarının yükselmesiyle Rus petrolünün ticaretine yönelik kısıtlamaları kaldırdı.

Avrupa Birliği Komisyonu'nun Ekonomi Komiseri Valdis Dombrovskis, Rusya'nın "bu savaşın kazananı olarak çıkmaya başladığını" söyleyerek, yaptırımları gevşeten ülkelere uyarıda bulunmuştu.

Washington'daki IMF zirvesi kapsamında düzenlenen bir etkinlikte konuşan Dombrovskis, "Enerji fiyatları yüksek ve bu Rusya'nın savaş makinasına ek gelir sağlıyor. Şu an Rusya'ya baskıyı azaltma zamanı değil" dedi.

Dombrovskis ayrıca İran petrolünün 140 milyon varillik kısmına yönelik yaptırımların 30 günlüğüne geçici olarak kaldırıldığı belirtti.

Trump ise İran'ın ihracatını durdurmak amacıyla İran limanlarına yönelik ambargo başlattı.