Hakan ÖZBAY 

Enflasyonla mücadele programının yan etkilerinin işgücü piyasasında hissedilmeye başlandığı bir dönemde, hükümet rotayı "istihdam odaklı büyümeye" çevirdi. Ekonomi yönetiminin masasında aylardır çalışılan ve 5 Ocak itibarıyla detayları netleşen "Gençlerin Üretim Çağı (GÜÇ)" projesi, Türkiye’nin kanayan yarası olan ve literatürde NEET (Ne eğitimde ne istihdamda) olarak adlandırılan gençler için kritik bir yol haritası sunuyor.

Ekonomik Koordinasyon Kurulu’na (EKK) sunulan taslağa göre; proje sadece bir iş bulma kurumu mantığıyla değil, sosyal güvenlik sistemini dönüştüren bir reform paketi olarak kurgulandı.

"EV GENCİ"NE EMEKLİLİK YOLU AÇILIYOR

GÜÇ projesinin en dikkat çekici ayağını, çalışma hayatının katı kurallarını esneten maddeler oluşturuyor. Mevcut sistemde tam zamanlı çalışmadığı sürece emeklilik sistemine dahil olmakta zorlanan gençler için yeni bir "Gelir Bazlı Sosyal Güvenlik Modeli" masada.

Edindiğimiz bilgiye göre; evden yazılım, tasarım, e-ticaret veya parça başı iş yapan ancak bir işverene bağlı olmayan gençler, devlet destekli prim sistemiyle SGK çatısı altına alınacak. Bu hamleyle, "gelecek kaygısı" nedeniyle işgücü piyasasına küsen gençlerin sisteme dahil edilmesi hedefleniyor.

HEDEF 3 YILDA 3,5 MİLYON İSTİHDAM

Hükümetin projeksiyonlarına göre, GÜÇ projesi tam kapasiteyle devreye girdiğinde, önümüzdeki 3 yıl içinde toplam 3,5 milyon gencin istihdam havuzuna katılması bekleniyor. Bu rakam, sadece işsizlik oranlarını değil, Türkiye'nin üretim kapasitesini de doğrudan etkileyecek bir potansiyel taşıyor.

Özellikle bakım yükümlülüğü nedeniyle evden çıkamayan kadınlar için kurgulanan "saat bazlı çalışma" modeli, işverenlere de belirli vergi avantajları sağlayarak teşvik edilecek.

ATIL İŞGÜCÜ %30'A DAYANDI

TÜİK’in 30 Aralık 2025’te açıkladığı Kasım 2025 dönemi verileri, hükümetin bu hamlesinin ne kadar elzem olduğunu ortaya koyuyor.

Verilere göre manşet işsizlik %8,6 ile tek hanede tutunmaya çalışsa da, buzdağının görünmeyen yüzü olan "Atıl İşgücü" (Geniş tanımlı işsizlik) oranı %29,1'e yükselmiş durumda. Bu oran; iş bulma ümidini yitirenleri, iş aramayıp çalışmaya hazır olanları ve zamana bağlı eksik istihdamı kapsıyor. Yani neredeyse her 3 potansiyel çalışandan 1’i ekonominin dışında kalmış durumda.

GENÇ KADINLARDA TABLO DAHA AĞIR

İstatistiklerin en can yakıcı kısmı ise genç kadın istihdamında görülüyor. 15-24 yaş grubundaki genç kadınlarda işsizlik oranı %24,4 gibi kritik bir seviyede seyrediyor. GÜÇ projesinin "uzaktan çalışma" vurgusu, tam da bu kitleyi hedef alarak kadınların işgücüne katılımını artırmayı amaçlıyor.

Konuyu gazetemize değerlendiren SGK uzmanları, projenin kağıt üzerindeki hedeflerinin doğru, ancak uygulamanın kritik olduğunu vurgulayarak, şu uyarıda bulunuyor:

"Türkiye'de asıl sorun işsizlikten ziyade 'beceri uyumsuzluğu'. İşveren nitelikli eleman arıyor, genç ise masa başı iş istiyor. GÜÇ projesi, eğer mesleki eğitimle desteklenmez ve sadece 'ucuz işgücü' yaratmaya odaklanırsa, atıl işgücü havuzunu eritemez. Gençlere 'gel, ne iş olsa yap' demek yerine, onları dijital çağın yetkinlikleriyle donatıp, esnek çalışma haklarını yasal güvenceye almak zorundayız."

RAKAMLARIN DİLİ (KASIM 2025)

TÜİK verileri, işgücü piyasasında makasın açıldığını gösteriyor:

• DAR TANIMLI İŞSİZLİK: %8,6 (Önceki aya göre 0,1 puan artışla sınırlı kaldı.)

• GENÇ İŞSİZLİK (15-24 YAŞ): %15,4 (Yüksek seviyesini koruyor.)

• GENÇ KADIN İŞSİZLİĞİ: %24,4 (Her 4 genç kadından 1'i işsiz.)

• ATIL İŞGÜCÜ: %29,1 (En geniş tanımlı işsizlikte alarm zilleri çalıyor.)