EKONOMİDE TIRMIK ETKİSİ: KRİZ KİME GÖRE?
Ekonomist Mahfi Eğilmez, Türkiye'de kriz tartışmasını gelir dağılımı üzerinden değerlendirdi. Toplumun farklı kesimlerinin aynı ekonomik tabloyu farklı yaşadığını vurguladı.
Üst gelir grupları “pahalılık” derken, alt kesimler için durum doğrudan kriz. Orta sınıf ise giderek daralan yaşam alanıyla iki arada kalıyor.
Ekonomist Mahfi Eğilmez, “Türkiye’de kriz var mı?” sorusuna dikkat çeken bir analizle yanıt verdi. Eğilmez’e göre bu sorunun cevabı tek değil; bireylerin gelir düzeyine ve ekonomik konumuna göre değişiyor.
Türkiye’de gelir dağılımındaki bozulmaya dikkat çeken Eğilmez, 2024 verilerine göre nüfusun en yüksek gelir grubunu oluşturan yüzde 40’lık kesimin toplam gelirin yaklaşık yüzde 70’ini aldığını, kalan yüzde 60’ın ise gelirin yalnızca yüzde 30’unu paylaştığını vurguladı. Bu tabloyu “tırmık” benzetmesiyle anlatan ekonomist, toplumun beş farklı gelir dilimine ayrıldığını ifade etti.
Analize göre tırmığın en üst iki diliminde yer alan yüksek gelir grupları, enflasyona rağmen yaşam standartlarını büyük ölçüde koruyabiliyor. Gelirlerini fiyat artışlarına göre ayarlayabilen bu kesim için ekonomik tablo “kriz” olarak değil, daha çok “pahalılık” olarak tanımlanıyor. Günlük yaşamda tüketim alışkanlıklarının devam etmesi de bu algıyı güçlendiriyor.
Buna karşılık, alt gelir grupları için tablo oldukça farklı. Gelir artışlarının enflasyonun gerisinde kalması nedeniyle satın alma gücü hızla eriyor. Temel ihtiyaçlara erişimin zorlaşması, bu kesim için ekonomik durumun doğrudan “kriz” olarak hissedilmesine yol açıyor.
Orta sınıfın ise iki uç arasında sıkıştığına dikkat çeken Eğilmez, bu kesimin gelirlerinde nominal artış olsa da hayat pahalılığı karşısında reel olarak gerilediğini belirtti. Daha önce ulaşılabilen birçok mal ve hizmetin artık erişilemez hale gelmesi, orta sınıfın da giderek “kriz” algısına yaklaşmasına neden oluyor.
Eğilmez’e göre bu farklı algının arkasında Türkiye’nin uzun yıllardır yüksek enflasyonla yaşayan bir ekonomi olması da yatıyor. Üst gelir grupları için enflasyon artık alışılmış bir durum haline gelirken, alt ve orta gelir grupları için doğrudan yaşam standardında düşüş anlamına geliyor.
Sonuç olarak analiz, Türkiye’de ekonomik krizin tek tip bir gerçeklik olmadığını ortaya koyuyor. Aynı ekonomik veriler, farklı gelir grupları tarafından farklı şekillerde deneyimleniyor. Eğilmez’in ifadesiyle, “herkes bulunduğu yere göre başka bir Türkiye’de yaşıyor.”
