Sabah saatlerinde gelen Amerika'nın Venezuela’ya askeri müdahale haberleri sonrası ekonomi yönetimi ve piyasalar teyakkuza geçti.

Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla birlikte "güvenli liman" arayışı hızlanırken, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için maliyet artışı kapıya dayandı.

Operasyon haberinin hemen ardından Brent petrol fiyatlarında sert bir yükseliş grafiği izlendi. Analistler, arz güvenliğine yönelik endişelerin sürmesi halinde varil fiyatlarının kritik eşikleri aşabileceği konusunda uyarıyor.

Türkiye için bu durum; akaryakıt fiyatlarına doğrudan zam ve iğneden ipliğe tüm ürünlerde maliyet artışı (enflasyon) anlamına geliyor.

Piyasaların ilk tepkisi

Küresel yatırımcıların riskli varlıklardan kaçmasıyla birlikte gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kaldı. Dolar/TL: Küresel dolar talebinin artmasıyla yukarı yönlü bir hareket sergiledi. Altın: Jeopolitik krizlerin vazgeçilmezi olan ons altın, "güvenli liman" talebiyle ivme kazandı. 

Ticari ilişkiler mercek altında

Türkiye ile Venezuela arasında son yıllarda gelişen altın ticareti ve enerji iş birliği projelerinin geleceği merak konusu oldu.

Olası bir geniş kapsamlı ambargonun, iki ülke arasındaki ticaret hacmini ve stratejik projeleri sekteye uğratmasından endişe ediliyor.

ABD'nin Venezuela'ya yönelik saldırısının altın ve petrol başta olmak üzere piyasalara yansıması merak konusu oldu. Ekonomist Dr. Özgür Özcan, A Haber canlı yayınında konuya ilişkin önemli değerlendirmede bulundu. Özcan, petrol ve altında yaşanacak yükselişe işaret etti.

Petrolde yukarı yönlü kırılma yaşanabilir

Venezuela'nın dünyanın en büyük petrol üreticilerinden birisi olduğunun altını çizen Ekonomist Dr. Özgür Özcan petrol fiyatlarında yukarı yönlü kırılma görülebileceğini söyledi. Özcan, şu ifadeleri kullandı:

"Bu tip jeopolitik olaylarda, piyasalar siyasi tartışmalardan çok, gerilimin büyüyüp enerji arzına bir zarar verip vermeyeceği, çatışmaların bölgesel bir boyuta yükselmesini fiyatlıyor. Petrol, döviz ve altın gibi varlıklar için belirleyici olan tek bir haber değildir. Haber akışının devam edip etmeyeceğidir. Venezuela denilince akla ilk gelen petrol oluyor. Ülke ağır yaptırımların etkisinde olmasına rağmen dünya petrol piyasasında arz riski konuşulduğu dönemde en üst sıralara çıkıyor. Venezuela OPEC verilerine göre dünya petrol rezervlerinde 303 milyar varil ile en üst sıralarda yer alıyor. Brent petrol fiyatı yeni yılın ilk işlem gününde 60-61 dolar seviyesindeydi. Gerilim tırmanırsa bu bandın yukarısında bir kırılma görebiliriz."

Taşıma, enerji ve üretim maliyetleri artabilir

Saldırının küresel ekonomiye 3 kanaldan yansıyacağını belirten Özcan, "Jeopolitik risk arttıkça enflasyonda yükseliş olacaktır. Petrol yükselirse taşıma, enerji ve üretim maliyetleri artacaktır. Belirsizlik artacağı için yatırımcı iştahı ve ticaret zayıflayacaktır. Risk artışı fon akımlarını güvenli limanlara çekecektir. Gelişen ekonomiler daha da kırılgan olabilir. Venezuela gibi petrol ülkelerindeki gerilim, küresel enflasyon ve faiz tartışmalarını etkileyecektir." dedi.

Gram altında yükseliş görebiliriz

Jeopolitik risklerde yatırımcıların güvenli liman olarak altını tercih ettiğini vurgulayan Özcan, "Jeopolitik risklerde altın sigorta gibi çalışıyor. 2 Ocak kapanış itibarıyla gram altın 6.000 TL seviyesindeydi. Saldırı sonrası yükselişler görebiliriz. Stres arttığı için global yatırımcıların refleksi çoğu zaman doları güçlendirme olur. Bu da gelişen ekonomilerde fon akımını yavaşlatır, risk primi konuşulur, kurda artış görebiliriz" ifadelerini kullandı.

Ekonomist Özcan, Türkiye başta olmak üzere gelişen ekonomilere yansımasına ilişkin ise şunları kaydetti:

"Türkiye'ye, enerji, ithalat, enflasyon ve üretim olmak üzere 4 başlıkta yansımaları olacaktır. Petrol yükselirse ithalat faturası artacaktır. Enflasyon beklentisi, akaryakıt ve taşımacılık maliyetleri etkileyecektir. Döviz talebi enerji ithalatı artarsa yükselecektir. Finansman koşulları, risk priminin yükselmesi faiz ve kredi kanalını etkileyecektir."

Uzmanlar ise, “Bu müdahale sadece bölgesel bir çatışma değil, küresel bir enerji krizine dönüşme potansiyeli taşıyor. Türkiye’nin cari açığı ve enflasyonla mücadelesi üzerinde petrol fiyatları ana belirleyici olacaktır” ifadelerini kullandı.