Kentsel dönüşümde güven krizi

Tue, 26 May 2026 02:00:00 GMT

Bugün birçok bölgede eski binalar yıkılıyor, yerine modern ve güvenli yapılar inşa ediliyor. İnşaat firmaları da vatandaş mağdur olmasın diye önemli yüklerin altına giriyor. Maliklerle yapılan anlaşmalar kapsamında 12, 18 hatta 24 aylık kira bedelleri peşin ödeniyor. Amaç çok açık. İnsanlar geçici süreçte rahat etsin, düzenleri bozulmasın, aileler mağduriyet yaşamasın. Ne var ki bazı kişiler bu süreci ihtiyaç değil, fırsat olarak görmeye başladı.

Peşin alınan kira bedelleri kimi zaman gerçekten ihtiyaç için kullanılmıyor. Taşınma ve yaşam düzeni kurmak yerine lüks harcamalara, tatillere ve kontrolsüz tüketimlere yönlendiriliyor. Aradan birkaç ay geçince de ekonomik sıkıntılar başlıyor. Sonrasında ise daha önce kendi rızasıyla imza atan bazı kişiler, farklı gerekçelerle dava açıp projeyi kilitlemeye çalışıyor.

Elbette herkes aynı değil. Gerçekten mağdur olan, hakkını arayan vatandaşlarımız da var. Ancak birkaç kötü örnek, tüm sistemi zedeliyor. Çünkü kentsel dönüşüm sadece bina yapmak değildir, aynı zamanda güven, sorumluluk ve vicdan meselesidir. Bir düşünün… Bugün bir inşaat firması projeye başlarken milyonlarca liralık maliyetin altına giriyor. Demir, beton, işçilik, ruhsat, harç, vergi ve kira destekleri derken ekonomik yük her geçen gün büyüyor. Üstelik artan maliyetler ve piyasa belirsizliği firmaları zaten ciddi şekilde zorluyor. Buna rağmen insanlar mağdur olmasın diye kira bedelleri peşin ödeniyor. Ancak bazı kişiler bu iyi niyeti suistimal ediyor.

Henüz bina temel aşamasındayken sosyal medyada tatil fotoğrafları paylaşan, ardından ‘Mağdur oldum’ diyerek hukuki baskı oluşturan örnekler artık sektörün en büyük sorunlarından biri haline geldi. Çünkü açılan her dava sadece firmayı değil, aynı projede dönüşüm bekleyen diğer vatandaşları da mağdur ediyor. Bir kişinin çıkardığı kriz yüzünden bazen yüzlerce insan yıllarca evine kavuşamıyor.

İşin en acı tarafı ise şu…Deprem kapımızdayken hala kişisel hesaplarla sürecin yavaşlatılması… Bugün İstanbul başta olmak üzere Türkiye’nin birçok şehrinde binlerce riskli bina var. İnsanların can güvenliği için dönüşüm şart. Ancak bu sürecin sağlıklı ilerlemesi için herkesin sorumluluk bilinciyle hareket etmesi gerekiyor. Müteahhit verdiği sözü tutmalı, vatandaş da attığı imzanın arkasında durmalı.

Çünkü güven kaybolduğunda sadece projeler durmuyor. insanların birbirine olan inancı da yıkılıyor. Bugün birçok firma artık peşin kira vermeye çekiniyor. Daha sert sözleşmeler hazırlanıyor. Bunun bedelini ise gerçekten ihtiyaç sahibi vatandaş ödüyor. Yani birkaç kişinin fırsatçılığı, toplumun tamamına zarar veriyor.

Kentsel dönüşüm rant kavgası değil, hayat kurtarma meselesidir. Bu süreçte herkesin vicdanlı davranması gerekir. Çünkü mesele sadece yeni bir daire sahibi olmak değil, çocukların güvenli evlerde yaşayabilmesidir. Gerçek çözüm ise çok net. Şeffaflık, dürüstlük ve karşılıklı güven… Ne firma vatandaşı mağdur etmeli ne de vatandaş sistemi istismar etmelidir. Çünkü sağlam şehirler, ancak sağlam vicdanlarla kurulabilir.

Deprem değil, çürük binalar öldürür

Tue, 09 Jun 2026 02:00:00 GMT

Özellikle İstanbul'un eski yerleşim bölgelerinde yıllardır ayakta duran, ekonomik ömrünü tamamlamış ve deprem riski taşıyan binaların yerini modern, güvenli ve dayanıklı yapılar almaya başladı. Bu değişim sadece şehirlerin siluetini yenilemiyor, aynı zamanda milyonlarca insanın geleceğini de güvence altına alıyor.

Türkiye, dünyanın en aktif deprem kuşaklarından biri üzerinde yer alıyor. Bu gerçek, ne yazık ki yıllardır yaşadığımız acı tecrübelerle defalarca karşımıza çıktı. 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi, hafızalarımızdan silinmeyen büyük bir felaket olarak tarihe geçti. Binlerce insan hayatını kaybetti, on binlerce kişi yaralandı ve yüz binlerce vatandaş evsiz kaldı.

Ancak o büyük felaket bize çok önemli bir gerçeği de gösterdi. İnsanları öldüren depremin kendisi değil, depreme dayanamayan binalardı. Aynı büyüklükteki sarsıntılar dünyanın farklı ülkelerinde yaşanırken can kayıplarının çok daha düşük olması, yapı güvenliğinin ne kadar hayati olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Sağlam mühendislik hizmeti almış, kaliteli malzeme kullanılarak inşa edilmiş ve denetim süreçlerinden başarıyla geçmiş binalar, büyük depremlerde bile ayakta kalabiliyor.

Bugün İstanbul'da devam eden kentsel dönüşüm projeleri bu açıdan büyük önem taşıyor. Çünkü şehirde milyonlarca insanın yaşadığı birçok bina, günümüz deprem yönetmeliklerinden çok önce inşa edildi. O dönemin teknik şartları ve denetim anlayışıyla yapılan yapıların önemli bir kısmı artık ciddi risk taşıyor. Her geçen gün yaşlanan bu binalar, olası bir depremde büyük tehlike oluşturuyor.

Kentsel dönüşüm yalnızca eski bir binanın yıkılıp yerine yenisinin yapılması değildir. Bu süreç aynı zamanda daha güvenli yaşam alanları, daha düzenli şehirleşme, daha geniş sosyal donatılar ve daha yüksek yaşam kalitesi anlamına geliyor. Elbette süreç içerisinde vatandaşların yaşadığı ekonomik zorluklar, taşınma problemleri ve bürokratik engeller bulunuyor. Ancak uzun vadede bakıldığında insan hayatının her türlü maliyetin üzerinde olduğu unutulmamalıdır.

Ne yazık ki toplum olarak bazen deprem gerçeğini ancak bir felaket yaşandıktan sonra hatırlıyoruz. Oysa deprem kapıyı çalmadan önce önlem almak gerekiyor. Çünkü deprem ne zaman olacak sorusunun cevabı bilinmiyor, ancak bir gün mutlaka olacağı gerçeği bilim insanları tarafından sürekli dile getiriliyor. Özellikle Marmara Bölgesi için yapılan uyarılar, zaman kaybetmeden harekete geçilmesi gerektiğini gösteriyor.

Devlet kurumları, yerel yönetimler, müteahhitler ve vatandaşlar bu konuda ortak sorumluluk taşıyor. Sağlam yapı üretmek kadar, vatandaşın da yaşadığı binanın güvenliğini sorgulaması gerekiyor. ‘Bana bir şey olmaz’ anlayışının yerini ‘önlemimi almalıyım’ düşüncesi almalıdır.

Bugün yükselen vinçler, yıkılan eski binalar ve inşa edilen yeni konutlar aslında gelecekte kurtarılacak hayatların habercisidir. Kentsel dönüşüm sadece beton ve demirden ibaret bir proje değildir; aynı zamanda çocuklarımızın, ailelerimizin ve geleceğimizin güvence altına alınmasıdır.

Unutmayalım ki deprem bir doğa olayıdır ve engellenemez. Ancak depremin afete dönüşmesini engellemek bizim elimizdedir. Marmara Depremi'nden alınacak en büyük ders de budur: Deprem öldürmez, ihmal öldürür; deprem değil, çürük binalar can alır.

Analiz Gazetesi

Kentsel dönüşümde güven krizi

Deprem değil, çürük binalar öldürür